Co zrobić po złożeniu oświadczenia o SKD? Kolejne kroki kredytobiorcy

Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego ma charakter kształtujący – oznacza to, że wywołuje skutki prawne z mocy samej ustawy, niezależnie od stanowiska banku. Po skutecznym złożeniu oświadczenia kredyt automatycznie staje się nieodpłatny.

Co to oznacza w praktyce? Od momentu złożenia oświadczenia:

⚡️ Pierwsza konsekwencja: Kredyt staje się nieodpłatny, co oznacza, że konsument nie ma już obowiązku płacenia odsetek, prowizji, opłat i innych kosztów kredytu.

⚡️ Druga konsekwencja: Konsument pozostaje zobowiązany jedynie do zwrotu kapitału kredytu, czyli kwoty faktycznie otrzymanej od banku.

⚡️ Trzecia konsekwencja: Zwrot kapitału następuje w równych ratach miesięcznych, płatnych od dnia zawarcia umowy, chyba że umowa przewiduje inny sposób spłaty.

⚡️ Czwarta konsekwencja: Jeżeli konsument zapłacił już jakiekolwiek odsetki, prowizje lub inne koszty kredytu, ma prawo żądać ich zwrotu od banku.

Warto wyraźnie podkreślić: sankcja kredytu darmowego nie oznacza, że kredyt staje się darmowy w sensie, iż konsument nic nie musi zwracać. Konsument nadal jest zobowiązany do zwrotu kapitału kredytu.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k., po złożeniu oświadczenia konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy .

Jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument obowiązany jest do zwrotu kapitału w równych ratach, płatnych co miesiąc od dnia zawarcia umowy.

Sposób spłaty kapitału kredytu po złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z SKD zależy od tego, co było przewidziane w pierwotnej umowie:

➡️ Scenariusz pierwszy: Umowa przewidywała harmonogram spłat
Jeżeli umowa kredytu zawierała harmonogram spłat określający wysokość i terminy rat, konsument powinien kontynuować spłatę zgodnie z tym harmonogramem, jednak płacąc jedynie część kapitałową rat, bez odsetek i innych kosztów.

W praktyce oznacza to konieczność przeliczenia harmonogramu i ustalenia, jaka część dotychczasowych rat stanowiła kapitał, a jaka odsetki i inne koszty. Bank powinien dostarczyć konsumentowi zaktualizowany harmonogram spłat uwzględniający skutki zastosowania sankcji.

➡️ Scenariusz drugi: Umowa nie określała metody spłaty
Jeżeli umowa nie precyzowała sposobu spłaty kredytu, konsument jest zobowiązany do regulowania kwoty w równych ratach miesięcznych, płatnych od daty zawarcia umowy.

W takim przypadku wysokość miesięcznej raty kapitałowej oblicza się dzieląc kwotę kapitału kredytu przez liczbę miesięcy, która upłynęła od dnia zawarcia umowy do dnia planowanego zakończenia spłaty (lub do dnia zakończenia spłaty przewidzianego w pierwotnej umowie).

➡️ Scenariusz trzeci: Umowa nie wskazywała terminu spłaty
Jeżeli umowa nie wskazywała terminu spłaty kredytu, konsument ma obowiązek uregulowania go w terminie określonym w art. 43 u.k.k.:

• w terminie 5 lat dla kredytów do 80 000 zł
• w terminie 10 lat dla kredytów powyżej 80 000 zł

Ważne pytanie brzmi: czy po złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego umowa kredytu nadal obowiązuje?

Odpowiedź jest twierdząca. Umowa kredytu nie wygasa ani nie jest rozwiązywana – zmienia się jedynie jej treść w ten sposób, że kredyt staje się nieodpłatny. Pozostałe postanowienia umowy, które nie są sprzeczne z sankcją kredytu darmowego, nadal obowiązują.

Oznacza to między innymi, że:

• Zabezpieczenia kredytu (np. hipoteka) nadal istnieją do czasu pełnej spłaty kapitału
• Obowiązki informacyjne konsumenta wobec banku (np. zawiadomienie o zmianie adresu) nadal obowiązują
• Prawo banku do monitorowania spłaty kredytu nadal istnieje

W praktyce zdarza się, że banki nie uznają skuteczności oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Mogą argumentować, że:

• Oświadczenie nie spełnia wymogów formalnych
• W umowie nie było naruszeń uprawniających do SKD
• Termin na złożenie oświadczenia upłynął
• Konsument nie ma statusu konsumenta

W takiej sytuacji zaleca się następujące kroki:

1️⃣ Krok pierwszy: Wezwanie do uznania oświadczenia
Wyślij do banku pisemne wezwanie do uznania skuteczności złożonego oświadczenia i wydania zaktualizowanego harmonogramu spłat uwzględniającego sankcję kredytu darmowego. Wyznacz bankowi odpowiedni termin na odpowiedź (np. 14 dni).

2️⃣ Krok drugi: Wezwanie do zapłaty
Jeżeli zapłaciłeś już jakiekolwiek odsetki, prowizje lub inne koszty kredytu, wyślij do banku wezwanie do ich zwrotu. Wskaż konkretną kwotę do zwrotu wraz z jej wyliczeniem.

3️⃣ Krok trzeci: Zawiadomienie UOKiK
Jeżeli bank odmawia zastosowania sankcji, możesz zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów o praktyce mogącej naruszać zbiorowe interesy konsumentów.

4️⃣ Krok czwarty: Postępowanie sądowe
Jeżeli bank nadal odmawia uznania oświadczenia, konieczne będzie wystąpienie do sądu. W zależności od sytuacji może to być:

• Powództwo o ustalenie, że kredyt stał się nieodpłatny wskutek zastosowania sankcji
• Powództwo o zwrot nienależnie pobranych świadczeń (odsetek, prowizji, opłat)

➡️ Sąd polubowny
Jeżeli umowa kredytu zawiera zapis o sądzie polubownym lub strony się na to zgodzą, spór może być rozstrzygnięty przez sąd polubowny, co zazwyczaj jest szybsze niż postępowanie przed sądem powszechnym.

Po złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego warto zachować następującą dokumentację:

1. Kopię złożonego oświadczenia wraz z dowodem jego doręczenia bankowi (zwrotne potwierdzenie odbioru)
2. Całą korespondencję z bankiem dotyczącą sankcji kredytu darmowego, w tym ewentualne odmowy lub zastrzeżenia banku
3. Harmonogramy spłat – zarówno oryginalny, jak i zaktualizowany po zastosowaniu sankcji (jeśli bank go wydał)
4. Potwierdzenia wszystkich wpłat dokonanych na poczet kredytu – przelewy, wyciągi bankowe
5. Dokumentację kredytową – umowę kredytu, aneksy, regulaminy, dokumenty informacyjne

Ta dokumentacja będzie niezbędna w przypadku ewentualnego sporu z bankiem oraz do obliczenia kwoty nadpłaconych świadczeń podlegających zwrotowi.

Tak, konsument może kontynuować spłatę kredytu w dotychczasowej wysokości rat, nawet jeśli po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego raty kapitałowe powinny być niższe.

W takiej sytuacji nadpłacone kwoty będą zaliczane na poczet przyszłych rat kapitałowych, co przyspieszy spłatę kredytu. Konsument może również zażądać od banku zwrotu tych nadpłat.

Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy konsument chce jak najszybciej spłacić kredyt i wygasić zabezpieczenia (np. hipotekę), albo gdy ma ustawioną automatyczną płatność i nie chce jej zmieniać.

Po złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego:

✅ Zachowaj dowód doręczenia oświadczenia bankowi
✅ Oczekuj na reakcję banku (zwykle 14-30 dni)
✅ Zażądaj wydania zaktualizowanego harmonogramu spłat
✅ Kontynuuj spłatę kapitału zgodnie z zasadami określonymi w umowie
✅ Jeżeli zapłaciłeś już odsetki/prowizje/opłaty, zażądaj ich zwrotu
✅ W razie odmowy banku, rozważ wezwanie przedsądowe
✅ Jeżeli wezwanie nie przyniesie skutku, skonsultuj się z prawnikiem co do drogi sądowej
✅ Gromadź całą dokumentację związaną ze sprawą

Pamiętaj, że skutecznie złożone oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wywołuje skutki z mocy prawa. Bank nie może odmówić jego zastosowania, a ewentualne spory będą dotyczyły kwestii, czy w danym przypadku faktycznie były podstawy do SKD, a nie samego faktu złożenia oświadczenia.

Źródła:

• Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2024 r. poz. 1497)
• Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.)
  

Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani zachęty do wszczynania postępowań sądowych. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy okoliczności faktycznych i prawnych przez specjalistę.