Podstawa prawna – art. 45 ust. 5 u.k.k.
Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Od kiedy liczy się termin?
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, od jakiego momentu biegnie termin na złożenie oświadczenia. Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.k. termin ten liczony jest od dnia wykonania umowy.
Co to oznacza w praktyce? Dniem wykonania umowy kredytu jest dzień w którym strony umowy spełniły względem siebie wszystkie wynikające z niej świadczenia . A zatem do wykonania umowy i w związku z tym jej wygaśnięcia konieczne jest współdziałanie stron. W przypadku umowy kredytu konsumenckiego – wyplata całości kredytu przez kredytodawcę , a w przypadku konsumenta splata kredytu wraz z całkowitym kosztem. Konsumentowi biegnie zatem roczny termin do złożenia oświadczenia najpóźniej z dniem ostatniej raty spłaty kredytu.
Co jeżeli termin już upłynął?
Jeżeli termin przewidziany w art. 45 ust. 5 u.k.k. już upłynął, konsument traci prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. To uprawnienie wygasa bezpowrotnie.
Czy oznacza to, że konsument nie ma już żadnych możliwości ochrony swoich praw? Niekoniecznie. Nawet jeżeli nie można już skorzystać z sankcji kredytu darmowego, konsument nadal może:
- kwestionować abuzywność poszczególnych postanowień umowy na podstawie art. 385¹ k.c.
- dochodzić zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu
- podnosić zarzuty związane z wadliwością oświadczeń woli przy zawieraniu umowy
- korzystać z innych środków ochrony przewidzianych w przepisach prawa
Jednakże sankcja kredytu darmowego, jako najbardziej korzystne dla konsumenta rozwiązanie, po upływie terminu przestaje być dostępna.
Czy można złożyć oświadczenie przed upływem terminu, nawet jeśli kredyt jest już spłacony?
Tak. Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego przysługuje konsumentowi również po wykonaniu umowy.
Oznacza to, że nawet jeżeli kredyt został już w całości spłacony, konsument może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, pod warunkiem że termin przewidziany w art. 45 ust. 5 u.k.k. jeszcze nie upłynął.
W praktyce po złożeniu takiego oświadczenia konsument będzie miał prawo do zwrotu wszystkich zapłaconych odsetek, prowizji, opłat i innych kosztów kredytu. Bank będzie mógł zatrzymać jedynie kwotę odpowiadającą zwróconemu kapitałowi.
Podsumowanie
Termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego to jeden z najważniejszych elementów tej instytucji prawnej.
To termin prekluzyjny, który nie może być przerwany ani przywrócony. Jego upływ oznacza definitywną utratę prawa do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Dlatego tak ważne jest, aby jak najszybciej zweryfikować swoją umowę kredytową pod kątem ewentualnych naruszeń i – w razie ich stwierdzenia – niezwłocznie złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. Każdy dzień zwłoki przybliża moment, w którym to prawo wygaśnie bezpowrotnie.
Źródła:
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2024 r. poz. 1497)
- Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.)
- Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o kredycie konsumenckim, Sejm VI kadencji, druk nr 3596, s. 44
Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani zachęty do wszczynania postępowań sądowych. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy okoliczności faktycznych i prawnych przez specjalistę.
