Czym jest zabezpieczenie roszczeń?
Zabezpieczenie roszczeń to instytucja uregulowana w art. 730 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. Jej celem jest ochrona interesu prawnego strony procesu do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia przez sąd.
Sąd może udzielić zabezpieczenia, jeżeli strona wykaże, że ma uprawdopodobnienie swojego roszczenia (czyli że ma szansę wygrać sprawę) oraz że istnieje interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (na przykład obawa, że wykonanie przyszłego wyroku będzie niemożliwe lub utrudnione).
W sprawach dotyczących kredytów WIBOR zabezpieczenie najczęściej polega na zawieszeniu obowiązku spłaty rat kredytu na czas trwania postępowania. Oznacza to, że kredytobiorca nie musi płacić rat, dopóki sąd nie wyda ostatecznego wyroku. Jednocześnie bank nie może w tym okresie prowadzić egzekucji ani naliczać dodatkowych kar.
Kiedy warto wystąpić o zabezpieczenie?
Nie w każdej sprawie wystąpienie o zabezpieczenie będzie sensowne. Warto rozważyć ten krok, jeśli:
➡️ Wysokość rat stanowi znaczące obciążenie dla budżetu domowego – jeśli spłata rat pochłania znaczną część dochodów i utrudnia pokrycie bieżących kosztów życia, zabezpieczenie może przynieść ulgę finansową na czas procesu.
➡️ Oprocentowanie znacząco wzrosło w ostatnich latach – jeśli wysokość rat wzrosła dwu- lub trzykrotnie w porównaniu do początkowego okresu kredytowania, a wzrost ten wynika głównie ze zmiany wskaźnika WIBOR, masz mocny argument do wykazania interesu prawnego w zabezpieczeniu.
➡️ Istnieje ryzyko trudności finansowych – jeśli kontynuacja spłat może doprowadzić do zadłużenia lub zagrożenia sytuacji materialnej rodziny, sąd może uznać to za wystarczającą podstawę do udzielenia zabezpieczenia.
➡️ Sprawa ma szansę powodzenia – im mocniejsze są argumenty prawne (brak informacji o mechanizmie WIBOR, nieprzejrzysta klauzula oprocentowania, niedopełnienie obowiązków informacyjnych przez bank), tym większa szansa na uzyskanie zabezpieczenia.
Jakie są konsekwencje uzyskania zabezpieczenia?
Uzyskanie postanowienia sądu o zabezpieczeniu roszczeń ma kilka istotnych konsekwencji:
- Zawieszenie obowiązku spłaty rat – kredytobiorca nie musi płacić rat kredytu do czasu zakończenia postępowania sądowego i wydania ostatecznego wyroku.
- Brak możliwości egzekucji przez bank – bank nie może w okresie obowiązywania zabezpieczenia wypowiedzieć umowy, postawić całego kredytu w stan natychmiastowej wymagalności ani wszcząć postępowania egzekucyjnego.
- Ulga finansowa – zawieszenie spłat daje kredytobiorcy czas na uporządkowanie sytuacji finansowej i przygotowanie się do różnych scenariuszy zakończenia procesu.
- Presja negocjacyjna na bank – świadomość, że kredytobiorca ma zabezpieczenie, może skłonić bank do podjęcia negocjacji i zawarcia ugody na korzystniejszych warunkach.
Ważne jest jednak, aby pamiętać, że zabezpieczenie jest środkiem tymczasowym. Po zakończeniu procesu, w zależności od jego wyniku, mogą wystąpić różne konsekwencje. Jeśli sąd uwzględni powództwo kredytobiorcy i stwierdzi nieważność klauzul oprocentowania lub całej umowy, kredytobiorca będzie musiał dokonać rozliczenia z bankiem. Jeśli natomiast sąd oddali powództwo, kredytobiorca będzie zobowiązany do uregulowania zaległych rat kredytu.
Czy sąd może odmówić zabezpieczenia?
Tak, sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia, jeśli uzna, że kredytobiorca nie uprawdopodobnił swojego roszczenia lub nie wykazał interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Może się to zdarzyć, jeśli:
- Argumenty prawne są słabo uzasadnione – jeśli wniosek o zabezpieczenie nie zawiera konkretnych podstaw prawnych i faktycznych, które wskazywałyby na szansę wygrania sprawy.
- Brak wykazania interesu prawnego – jeśli kredytobiorca nie przedstawił przekonujących argumentów, dlaczego bez zabezpieczenia wykonanie przyszłego wyroku będzie niemożliwe lub utrudnione.
- Sprawa jest oczywiście bezzasadna – jeśli już na etapie rozpatrywania wniosku o zabezpieczenie sąd uzna, że roszczenie nie ma żadnych podstaw.
Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o zabezpieczenie był dobrze przygotowany, zawierał konkretne argumenty prawne i był oparty na rzetelnej analizie umowy kredytu oraz orzecznictwa w podobnych sprawach.
Podsumowanie
Instytucja zabezpieczenia roszczeń to realne i coraz częściej wykorzystywane narzędzie ochrony kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów opartych o WIBOR. Coraz więcej sądów w Polsce wydaje postanowienia o zawieszeniu obowiązku spłaty rat na czas trwania postępowania, uznając, że kredytobiorcy mają wystarczające podstawy do uprawdopodobnienia swoich roszczeń.
Uzyskanie zabezpieczenia daje kredytobiorcy ulgę finansową, chroni przed egzekucją ze strony banku i może stanowić element strategii negocjacyjnej prowadzącej do zawarcia ugody na korzystnych warunkach.
Przykład Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi pokazuje, że nawet w sprawach zawieszonych z powodu pytań prejudycjalnych do TSUE możliwe jest uzyskanie zabezpieczenia. Postępowanie przed Trybunałem nie może oznaczać pozostawienia kredytobiorcy bez ochrony na długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie.
Jeśli rozważasz rozpoczęcie sporu sądowego z bankiem w sprawie kredytu WIBOR, warto już na początku procesu rozważyć złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczeń. To narzędzie, które może znacząco poprawić Twoją sytuację finansową i prawną w trakcie trwania postępowania.
Źródła:
- Kodeks postępowania cywilnego (art. 730 i następne – zabezpieczenie roszczeń)
